Wizualizacja 3D schronu obserwacyjno-bojowego Neu. 3 z rejonu Starego Osieczna

Posted: Maj 12th, 2019 | Author: | Filed under: badania terenowe, dpn, drawieński park narodowy, fortyfikacje, fotogrametria, pommernstellung, pozycja pomorska | Możliwość komentowania Wizualizacja 3D schronu obserwacyjno-bojowego Neu. 3 z rejonu Starego Osieczna została wyłączona
Ruina schronu obserwacyjno-bojowego Neu. 3. fot. Dariusz Pstuś

Neu. 3 to sygnatura zespołu schronów znajdujących się na odcinku „Mostniki” [Neubrück] Pozycji Pomorskiej [Pommernstellung], zlokalizowanych na północ od Starego Osieczna [Hochzeit]. W skład zespołu wchodziły dwa obiekty: schron obserwacyjno-bojowy oraz znajdujący się w pobliżu niego schron dowodzenia o nazwie własnej „Detlev”. Dodatkową funkcją tego drugiego było pełnienie roli ukrycia dla załogi schronu obserwacyno-bojowego. Obie budowle powstały w 1934 roku, podobnie jak pozostałe znajdujące się na tym oraz na sąsiednich odcinkach.

W konstrukcji obiektu warto zwrócić uwagę na spore wyniesienie stanowiska obserwacyjnego osłoniętego kopułą 9P7 względem stropu i terenu. Pierwotnie równia ogniowa schronu znajdowała się przy krawędzi lasu, a dalej – w stronę Drawy – teren pozostawał praktycznie niezalesiony. Stwarzało to dogodne warunki do obserwacji przedpola pozycji na wschód od osady Mostniki, być może sięgając nawet w kierunku szosy Przesieki-Stare Osieczno.

Schron w latach powojennych został zniszczony, natomiast jego konstrukcja jest wciąż czytelna i zachowana w dość dobrym stanie. Szczególnie warto zwrócić uwagę na odwrócony o 180 stopni siłą wybuchu strop, w którym widoczny jest przekrój przez stanowisko obserwatora piechoty. Nieopodal schronu znajduje się również fundament pod stanowisko-wieżę obserwatora artylerii. Schron wraz z przyległymi obiektami włączony zostanie do przyszłej ścieżki poznawczej „Mostniki” urządzanej przez Drawieński Park Narodowy.

Możliwość obejrzenia na pełnym ekranie pod adresem: http://www.4historie.pl/3d/neu3.html


Wizualizacja pomieszczenia łączności schronu Kro.S. 5 w Wałczu (Pozycja Pomorska)

Posted: Kwiecień 16th, 2019 | Author: | Filed under: badania terenowe, fortyfikacje, fotogrametria, pommernstellung, pozycja pomorska | Możliwość komentowania Wizualizacja pomieszczenia łączności schronu Kro.S. 5 w Wałczu (Pozycja Pomorska) została wyłączona


Znikający krajobraz forteczny Sępolna Wielkiego (Pozycja Pomorska)

Posted: Listopad 10th, 2018 | Author: | Filed under: badania terenowe, fortyfikacje, pommernstellung, pozycja pomorska, zdjecia lotnicze | Możliwość komentowania Znikający krajobraz forteczny Sępolna Wielkiego (Pozycja Pomorska) została wyłączona

Zdjęcie lotnicze z widocznymi wyróżnikami wilgotnościowymi, pozwalającymi na określenie przebiegu zasypanych rowów strzeleckich

Fortyfikacje żelbetowe znajdujące się w rejonie Sępolna Wielkiego powstawały od 1936 roku w ramach odcinka taktycznego Karzenburg Pozycji Pomorskiej. W późniejszym okresie rozbudowane zostały o fortyfikacje polowe, powstające od sierpnia 1944 roku. Opisywany fragment umocnień był bardzo rzadkim przykładem zachowania, przekształconego w małym stopniu, krajobrazu fortecznego. Mimo pozbawienia części elementów, był swoistym skansenem niemieckiej sztuki fortyfikacyjnej. Brak odpowiednich badań oraz wynikających z nich postulatów konserwatorskich doprowadził do ponownego przekształcenia krajobrazu i zaprzepaszczenia uczytelnienia fortyfikacji w ramach istniejącego przy nich szlaku turystycznego.

Z całością wpisu można zapoznać się na naszej stronie: http://4historie.pl/znikajacy-krajobraz-forteczny-sepolna-wielkiego-pozycja-pomorska/


Inwentaryzacja schronów zespołu koszarowego w Wałczu (Pozycja Pomorska)

Posted: Październik 29th, 2018 | Author: | Filed under: badania terenowe, fortyfikacje, pommernstellung, pozycja pomorska | Możliwość komentowania Inwentaryzacja schronów zespołu koszarowego w Wałczu (Pozycja Pomorska) została wyłączona

Wieża obserwacyjna wraz z dwukondygnacyjnym stanowiskiem obserwacyjnym

Celem wizyty w Wałczu była inwentaryzacja wybranych obiektów znajdujących się na terenie dawnego zespołu koszarowego znajdującego przy ul. Wojska Polskiego. Prace pomiarowe skupiły się przede wszystkim na wieży z stanowiskiem obserwatora artylerii oraz przylegającym do niej schronem znajdującym się w piwnicach budynku. Inwentaryzacją objęto również schron bojowo-obserwacyjny, znajdujący się w pobliżu wjazdu na teren zespołu. Bezpośrednią przyczyną podjęcia prac była informacja o planowanej zmianie podmioty wykorzystującego dawny budynek koszar, a co za tym idzie – daleko idące utrudnienia w prowadzeniu prac badawczych.

Płyta stalowa 7P7 (o numerze 22 z 1934 roku) znajdująca się w schronie bojowo-obserwacyjnym. Zachowane jest jego oryginalne maskowanie na budynek cywilny

Podczas prac wykonano szereg fotogramów, na podstawie których wykonane zostaną modele trójwymiarowe. Obejmują one zarówno wnętrze i jak i zewnętrze schronów i budynków.

Wizualizacja wnętrza pomieszczenia bojowego – widoczna płyta 7P7 oraz mocowanie stolika dla lawety fortecznej karabinu maszynowego MG08

Zespół koszarowy wraz z znajdującymi się na jego terenie obiektami fortyfikacyjnymi powstał w latach 1934-1936. O ile same budynki – w mniejszym lub większym stopniu – nawiązują do innych tego typu budowli powstałych w ramach programu rozbudowy w latach 30. XX w. to wkomponowanie w zabudowę schronów (bojowych, bojowo-obserwacyjnych, stanowisk: obserwacyjnego oraz dowodzenia) pochodzących z wczesnej fazy rozbudowy Pozycji Pomorskiej jest absolutnie wyjątkowe i stawia to założenie jako unikat na skalę europejską. Naszym postulatem jest objęcie całego zespołu ochroną konserwatorską. Wcześniejsze nasze badania tego zespołu obejmowały, obecnie niedostępny, schron dowodzenia znajdujący się pod jednym z budynków. Opracowanie na jego temat ukazało się w pierwszym numerze czasopisma Cztery Historie. Z opracowaniem na temat koszar można zapoznać się na naszej stronie: Schron dowodzenia na terenie dawnych koszar w Wałczu.


Inwentaryzacja pomieszczenia łączności schronu Kro. S. 5 w Wałczu (Pozycja Pomorska)

Posted: Wrzesień 3rd, 2018 | Author: | Filed under: badania terenowe, fortyfikacje, pommernstellung, pozycja pomorska | Możliwość komentowania Inwentaryzacja pomieszczenia łączności schronu Kro. S. 5 w Wałczu (Pozycja Pomorska) została wyłączona

Fragment pomieszczenia łączności schronu Kro. S. 5. Fot. Janusz Serwin

Celem naszej wizyty była dokumentacja pomieszczenia łączności w schronie Kro. S. 5, które znajduje się na terenie tzw. Grupy Warownej „Cegielnia” (o etymologii tego niefortunnego określenia pisaliśmy tutaj: Pozycja Pomorska – CZY CEGIELNIA BYŁA „CEGIELNIĄ”?). W efekcie prac, przy użyciu technik fotogrametrycznych, udało się uzyskać model wnętrza pomieszczenia wraz z reliktami mocowań wyposażenia. Posłużyło to do interpretacji oraz rekonstrukcji wnętrza pomieszczenia. Dokumentacja jest częścią większego projektu mające za zadanie zgromadzenie informacji na temat rozwoju sieci łączności w schronach niemieckiej fortyfikacji. Poniżej przedstawiamy efekty naszych prac.

Trójwymiarowa wizualizacja wnętrza pomieszczenia łączności w schronie Kro. S. 5 w Wałczu (Pozycja Pomorska)

Trójwymiarowa wizualizacja wnętrza pomieszczenia łączności w schronie Kro. S. 5 w Wałczu (Pozycja Pomorska)

Przewidziane są dalsze prace w Wałczu: w zespole koszarowym oraz na terenie Grupy Warownej (Werkgruppe) „von Gimborn”, w literaturze znanej pod nazwą „Marianowo”.


Pozycja Pomorska i Drawieński Park Narodowy

Posted: Styczeń 30th, 2018 | Author: | Filed under: badania terenowe, fortyfikacje, pommernstellung, pozycja pomorska | Możliwość komentowania Pozycja Pomorska i Drawieński Park Narodowy została wyłączona

Krzysztof Michalak i Arkadiusz Woźniakowski w czasie oględzin ruin schronu Neu. 7

Jednym z najciekawszych obiektów niemieckiej fortyfikacji okresu międzywojennego znajdujących się na terenie Polski, jest schron o sygnaturze Neu. 7 (siódmy obiekt odcinka taktycznego Neubrück). Budowla ta powstała w ramach rozbudowy Pozycji Pomorskiej w rejonie Starego Osieczna (Hochzeit) i w ówczesnym czasie określana była jako „stanowisko bojowe w odporności B”.

Arkadiusz Woźniakowski w trakcie pomiarów strzelnicy ckm

Z jakiego względu ta budowla jest wyjątkowa? Otóż w świetle badań, schron ten jest pierwszym przykładem konstrukcji, którą w latach późniejszych określano jako B-Werk. Ta powstała w 1934 roku budowla, zapoczątkowała rozwój osobnej kategorii schronów bojowych, których rozwinięcie możemy oglądać na Froncie Fortecznym Łuku Odry-Warty, powszechnie nazywanym Międzyrzeckim Rejonem Umocnionym (ta nazwa funkcjonowała w latach 50. i 60. XX wieku, gdy umocnienia były pod administracją polskiego wojska i utrwalona jest do dziś). Schron wyposażony był w szereg strzelnic osłoniętych stalowymi płytami o grubości w przedziale od 4 cm do 20 cm. Główne stanowisko bojowe znajdowało się w kopule trzystrzelnicowej typu 2P7, która na długo wyznaczała standard w całej linii obiektów tej kategorii. Ciekawym i niespotykanym rozwiązaniem była izba bojowa znajdująca się w dolnej kondygnacji schronu i osłonięta 20 cm płytą typu 6P7. Stan zachowania budowli jest zły a bryła została mocno zniszczona w skutek wybuchu. Tym niemniej ruina dostarcza szeregu informacji, uzupełnianych o zachowane w krajobrazie pozostałości po przebiegu zapór przeciwpiechotnych i przeciwczołgowych. Skupiamy się na badaniach tego obiektu, aby możliwie w ciągu najbliższych kilku miesięcy przedstawić nasze rozważania dostępne dla szerokiego grona osób zainteresowanych architekturą obronną tego okresu. Wcześniejsze badania tej budowli prowadzone były przez zespół którego skład był następujący: Mariusz Wojtasik, Grzegorz Urbanek, Piotr Maciejewski, Krzysztof Michalak i opublikowane w formie artykułu zawierającego opis konstrukcji oraz rysunkową rekonstrukcję (*). Obecnie badania prowadzone są wspólnie przez 4 Historie oraz Casamata na podstawie odpowiednich pozwoleń, za co serdecznie dziękujemy Dyrekcji Drawieńskiego Parku Narodowego. Do tematu wrócimy w kolejnych wpisach

(*) G. Urbanek, M. Wojtasik, Ciężki schron bojowy Pz.W. 921 pod Starym Osiecznem – próba rekonstrukcji, [w:] Lubuskie Materiały Konserwatorskie, t.8, red. B. Bielinis-Kopeć, Zielona Góra 2011, s. 199-204.


Pozycja Pomorska – CZY CEGIELNIA BYŁA „CEGIELNIĄ”?

Posted: Styczeń 26th, 2017 | Author: | Filed under: archiwalia, badania terenowe, fortyfikacje, pommernstellung, pozycja pomorska | Możliwość komentowania Pozycja Pomorska – CZY CEGIELNIA BYŁA „CEGIELNIĄ”? została wyłączona

Pozycja Pomorska – CZY CEGIELNIA BYŁA „CEGIELNIĄ”?

Nie tak dawno wspominaliśmy o naszym ostatnim artykule dotyczącym Pozycji Pomorskiej, który ukazał się w niemieckim czasopiśmie FORTIFIKATION. Jako wątek zupełnie poboczny, a wynikający z odnalezionych dokumentów Sztabu Saperów Fortecznych z Wałcza (Festungspionierstab 4, a wcześniej Festungsbaugruppe Deutsch Krone), przedstawiliśmy informację o Werkgruppe „von Gimborn, która obecnie znana jest pod (współczesną) nazwą – Werkgruppe „Mariensee” lub powszechniej – Grupa Warowna „Marianowo”. Na czym polega związek z Grupą Warowną „Cegielnia”? Polega na tym, że jedna i druga nazwa (GW „Cegielnia” i „Marianowo”) to nazwy niemające, niestety, nic wspólnego z historycznymi nazwami tych obiektów. W przypadku „Cegielni” nazwę wprowadził do obiegu najprawdopodobniej Janusz Miniewicz w swoim artykule pt. „Pommernstellung. Die Werkgruppe „Ziegelei” in Walcz [Deutsch Krone]” wydanym w Niemczech w latach 80. XX w. Już na wstępie zaznaczone zostało w tymże opracowaniu, że poza nielicznymi źródłami z początku lat 30. oraz mapą z ogólnym przebiegiem pozycji, źródeł nie ma za wiele, szczególnie tych zawierających zagadnienia pomocne przy rekonstrukcji obiektów. W dalszej części tekstu możemy spotkać zapis „eine große Werkgruppe, heute „Cegielnia” [„Ziegelei”]”, po czym dalej z utrwalonym, jako pewny, zapisem „die Werkgruppe „Cegielnia” [„Ziegelei”]„. Prawdopodobnie przyświecała szczytna idea – zastąpienia funkcjonującej wtedy nazwy „Czapa Hitlera” bardziej adekwatnym, „historyzującym”, określeniem powstałym na fali boom’u zainteresowania fortyfikacją niemiecką i wypełnienia jej historii treścią. Konsekwencje wprowadzenia tej nazwy pokutują do dziś. Utrwaliła się w kolejnych publikacjach a wraz z powstaniem Grupa Warowna Cegielnia – Skansen Fortyfikacyjny – zagościła na dobre na tablicach informacyjnych oraz przewodnikach i folderach. A co mówią dokumenty? W 1937 roku w zachowanych spisach pojawiają się tylko dwie grupy warowne – „Galgenberg”, czyli Góra Wisielcza (Strzaliny k. Tuczna) oraz „von Gimborn„, czyli wspomniane już wcześniej Marianowo. Obiekty znajdujące się w rejonie „Cegielni” nie są ujęte jako Werkgruppe, lecz oznaczone po prostu swoimi taktycznymi skrótami Kro. S. 5 i Kro. S. 6 i określone po prostu jako „Kampfanlage” w odporności B. Co istotne, w dokładnie ten sam sposób oznaczone zostały pozostałe obiekty tej klasy w rejonie Starego Osieczna i Nadarzyc. Z innych dokumentów również przebijają się te terminy w odniesieniu do obiektów, które obecnie nazywamy B-Werkami. Jak widać, niektóre rzeczy które na chwilę obecną wydają się oczywiste, nie do końca mają swoje potwierdzenie w źródłach. W materiałach z 1944 roku, powstałych podczas przygotowań umocnień do obrony, również nie znajdziemy potwierdzenia wprowadzonych przez polskich badaczy nazw dla „Cegielni” i „Marianowa”… Być może planowana wystawa prac Robert M. Jurga w Grupa Warowna Cegielnia – Skansen Fortyfikacyjny będzie dobrą okazją do refleksji nad nazewnictwem? Tym bardziej, iż jaskółki ćwierkają o planowanych przez Muzeum Ziemi Wałeckiej pracach przy sąsiedniej Werkgruppe „von Gimborn” (Marianowo)… Może tym razem pojawią się tablice z historycznymi nazwami? Trzymamy kciuki! Do obejrzenia wystawy, oczywiście, serdecznie zachęcamy!


Góra Śmiadowska – dalszy postęp prac porządkowych

Posted: Sierpień 31st, 2015 | Author: | Filed under: fortyfikacje, pommernstellung, pozycja pomorska | Możliwość komentowania Góra Śmiadowska – dalszy postęp prac porządkowych została wyłączona

Góra Śmiadowska to nazwa wzniesienia i znajdujących się na nim fortyfikacji niemieckich z lat 1933, 1936, 1944 wchodzących w skład umocnień Pozycji Pomorskiej (Wału Pomorskiego).

Pozostałości oznaczeń eksploatacyjnych w korytarzu dolnej kondygnacji Pz.W. 975

Prace prowadzone bez przerwy (przez Piotra Letkiego i osoby z nim współpracujące) od roku 2008 przynoszą rezultaty w postaci odgruzowania m.in. kolejnych partii pomieszczeń dolnej kondygnacji głównego obiektu wejściowego, czyli Pz.W.965. Obecnie prace prowadzone są w obrębie maszynowni, której oczyszczenie z zalegającego piachu i gruzu pozwoli znaleźć odpowiedzi na pytania dotyczące układu wentylacyjnego tego dwukondygnacyjnego obiektu wejściowego oraz przeznaczenia dwóch sąsiadujących z maszynownią pomieszczeń. Trzymamy kciuki i kibicujemy ekipie prowadzącej prace!


Inwentaryzacja umocnień Pozycji Pomorskiej (Pommernstellung) – etap XIX

Posted: Sierpień 19th, 2014 | Author: | Filed under: badania terenowe, fortyfikacje, pommernstellung, pozycja pomorska | Możliwość komentowania Inwentaryzacja umocnień Pozycji Pomorskiej (Pommernstellung) – etap XIX została wyłączona

Zachowana płyta 7P7 wraz z ochronnym kamuflażem w jednym ze schronów bojowych na terenie dawnych koszar w Wałczu

Celem wyjazdu była inwentaryzacja umocnień Pozycji Pomorskiej w rejonie Wałcza i Nadarzyc.


Góra Wisielcza – inwentaryzacja obiektów fortyfikacji niemieckiej – czerwiec 2011

Posted: Maj 5th, 2011 | Author: | Filed under: badania terenowe, fortyfikacje, pommernstellung, pozycja pomorska, prace badawcze | Możliwość komentowania Góra Wisielcza – inwentaryzacja obiektów fortyfikacji niemieckiej – czerwiec 2011 została wyłączona
Główny korytarz systemu podziemnego Werkgruppe „Galgenberg”.

Z wielu względów, w roku 2010 nie udało się nam niestety przeprowadzić badań na Górze Wisielczej k. Strzalin. Ubolewając nad tym faktem, wyznaczamy nowy termin badań, który wstępnie ustalony został na koniec czerwca (tzw. długi weekend) 2011.  Przypomnijmy cel i założenia wyjazdu: Na Górze Wisielczej (Strzaliny k. Tuczna, woj. zachodniopomorskie) w latach 1936-37 powstało jedno z najciekawszych założeń obronnych w niemieckiej fortyfikacji. W jego skład wchodziło osiem budowli o odporności “B”: sześć bloków bojowych (w tym dwa wejściowe) oraz dwa bloki obserwacyjne. Całe założenie uzupełniał system podziemnych korytarzy pełniących funkcje komunikacyjne oraz socjalne.Ze względu na unikatowość budowli oraz planowane prace mające na celu udostępnienie jej do zwiedzania – organizujemy wyjazd, podczas którego wykonana zostanie inwentaryzacja pomiarowo-rysunkowa oraz dokumentacja fotograficzna. Niezbędne przy tym będzie  porządkowanie poszczególnych dzieł oraz karczowanie utrudniającej pracę zieleni. Inny charakter będą miały prace w części podziemnej, skierowane m.in. odtworzenie możliwego przebiegu instalacji oraz przeznaczenia pomieszczeń.Wszystkie osoby zainteresowane uczestnictwem w pracach pomiarowych lub porządkowych, proszone są o  kontakt.


Inwentaryzacja obiektów Pozycji Pomorskiej w rejonie Sępolna Wielkiego k. Białego Boru

Posted: Maj 16th, 2008 | Author: | Filed under: badania terenowe, fortyfikacje, pommernstellung, pozycja pomorska | Możliwość komentowania Inwentaryzacja obiektów Pozycji Pomorskiej w rejonie Sępolna Wielkiego k. Białego Boru została wyłączona

Wyjazd miał na celu zlokalizowanie obiektów, datowanie oraz wykonanie inwentaryzacji rysunkowej zachowanych schronów bojowych odcinka.


Wyjazd terenowy na Pozycję Pomorską

Posted: Kwiecień 3rd, 2008 | Author: | Filed under: badania terenowe, fortyfikacje, pommernstellung, pozycja pomorska | Tags: , | Możliwość komentowania Wyjazd terenowy na Pozycję Pomorską została wyłączona
Schron Zw. 4a z odcinka Czechów przed remontem. fot. Piotr Leonowicz 2008

Celem wyjazdu było zapoznanie się z fortyfikacjami Pozycji Pomorskiej oraz zaplanowanie dalszych prac badawczych w roku 2008.